Ako pratiš Evroviziju, onda znaš koliko se svaka promjena u pravilima odrazi na cijeli muzički svijet. Ovoga puta desila se ona koja će, čini mi se, dugo odjekivati. Na Generalnoj skupštini EBU-a održanoj 4. decembra donešena je odluka da Izrael može učestvovati na Evroviziji 2026. godine, i to nakon tajnog glasanja koje je izazvalo snažnu reakciju među evropskim broadcasterima.
Procurjele fotografije pokazuju da je za prihvatanje novih pravila glasalo 738 delegata, dok je 264 bilo protiv, a 120 se uzdržalo. Time je spriječeno zasebno glasanje o samom učešću Izraela.
Ubrzo nakon toga, nastao je pravi talas nezadovoljstva.
Četiri zemlje – Holandija, Irska, Slovenija i Španija – odmah su objavile da se povlače iz takmičenja koje će naredne godine biti održano u Beču. Svaka od njih izašla je s jasnim obrazloženjem, i kad ih pročitaš, shvatiš da ovo nije samo muzički, nego duboko politički trenutak. Još dvije zemlje, Belgija i Island, će svoju odluku o bojkotu Eurosonga donijeti u narednih nekoliko dana.
Holandski AVROTROS navodi da sadašnje okolnosti „nisu spojive s javnim vrijednostima“ i da se učešće ne može opravdati, pogotovo nakon upozorenja na teške humanitarne posljedice u Gazi, ograničavanje medijskih sloboda i političke intervencije u samom takmičenju. Za njih je ovo crvena linija.
Irski RTÉ ostaje pri stavu da bi učešće bilo „nesavjesno“, posebno zbog gubitka života u Gazi i ubistava novinara, kao i zbog ograničavanja pristupa međunarodnim reporterima.
Kako piše slovenačka RTVSLO, Slovenija je zajedno sa Španijom, Crnom Gorom, Holandijom, Turskom, Alžirom i Islandom zatražila tajno glasanje o učestvovanju Izraela na Euroviziji 2026, ali ono nije održano. Slovenci poručuju da je Evrovizija postala talac političkih interesa izraelske vlade, podsjećajući da su evropske televizije već godinama pod pritiskom da održe festival apolitičnim dok se scena sve više politizuje.
Španski RTVE otišao je najdalje: ne samo da se povlače, nego uopšte neće prenositi takmičenje 2026. godine. Njihov generalni sekretar Alfonso Morales otvoreno je govorio o „nedostatku transparentnosti“, „manipulaciji glasova“ i „najvećoj unutrašnjoj krizi u istoriji EBU-a“. Oštro su kritikovali odbijanje EBU da dozvoli tajno glasanje za sve odluke, uključujući i privremenu suspenziju Izraela.
Zajednički imenitelj svih ovih poruka je duboko nepovjerenje u trenutni način upravljanja Evrovizijom i pitanje može li ovo takmičenje ostati mjesto muzike, a ne geopolitike.
I dok EBU poručuje da je usvojio dodatne mjere kako bi se spriječile ponovne političke intervencije, za brojne emitere to jednostavno nije dovoljno. Situacija u Gazi, način komunikacije EBU-a i glasanje iza zatvorenih vrata ostavili su previše otvorenih rana.
Sljedeća Evrovizija mogla bi biti jedna od najpodijeljenijih u svojoj istoriji, a ti se s pravom pitaš – može li se muzički festival uopšte održati ako pola Evrope više ne vjeruje u njegovu neutralnost?
