Izgleda kao bijela mrkva, ali ima slađi, aromatičniji i blago orašast ukus. Nekada je bio neizostavan dio evropske kuhinje, sve dok ga krompir nije potisnuo s trpeze. Danas se pastrnjak polako vraća – kao niskokalorična, a izuzetno hranljiva namirnica koja podržava zdravlje cijelog tijela.
Pastrnjak je dvogodišnja zeljasta biljka iz porodice štitarki, bliski rođak mrkve, peršuna i celera. Iako sadrži malo kalorija, obiluje složenim ugljikohidratima, vlaknima, vitaminom C, folnom kiselinom i mineralima poput kalijuma, magnezijuma, kalcijuma i željeza. U sebi skriva i bioaktivne supstance – eterična ulja, flavonoide, furanokumarine i fenolne kiseline – koje mu daju snažna ljekovita svojstva.
Prirodni čistač tijela
Jedno od najpoznatijih djelovanja pastrnjaka jeste njegovo blago diuretsko svojstvo. Podstiče izlučivanje viška vode i soli, čime olakšava rad bubrega i pomaže u detoksikaciji organizma. Zato se tradicionalno koristio kod zadržavanja vode, upalâ mokraćnih puteva i bubrežnih kamenaca.
Zahvaljujući kalijumu, pastrnjak dodatno podržava zdravlje bubrega i doprinosi regulaciji krvnog pritiska. Istovremeno, vlakna i antioksidansi poput vitamina C i flavonoida čuvaju krvne sudove, smanjuju nivo lošeg holesterola i štite srce od ateroskleroze i upalnih procesa.
Hrana za mozak i raspoloženje
Pastrnjak je dobar izvor folne kiseline, vitamina B grupe koji učestvuje u sintezi DNK i pravilnom radu nervnog sistema. Folna kiselina podržava stvaranje serotonina i dopamina – hormona zaslužnih za dobro raspoloženje, koncentraciju i otpornost na umor.
Podrška zdravoj probavi
Zahvaljujući velikom udjelu vlakana, pastrnjak podstiče peristaltiku crijeva, sprječava zatvor i pomaže u regulaciji šećera i holesterola u krvi. Redovnim konzumiranjem jača se crijevna mikroflora, što doprinosi jačem imunitetu i boljoj apsorpciji hranjivih tvari.
U pastrnjaku se nalaze i spojevi poput apigenina, luteolina i fenolnih kiselina, koji imaju antioksidativno i protivupalno djelovanje. Oni pomažu u usporavanju starenja ćelija i mogu doprinijeti prevenciji hroničnih bolesti poput dijabetesa tipa 2, artritisa i tumora debelog crijeva.
Prirodni umirivač probavnog sistema
Njegova eterična ulja djeluju spazmolitički – opuštaju glatke mišiće probavnog i mokraćnog sistema. U narodnoj medicini se čaj ili odvar od korijena pastrnjaka koristio za ublažavanje grčeva, nadutosti i bolnih menstruacija, čime pastrnjak pokazuje umirujuće dejstvo na tijelo.
Kako ga pripremiti
U kuhinji pastrnjak možeš koristiti kuvan, pečen, pirjan ili pržen. Odlično se slaže s mesom, povrćem i začinima, a sirov, nariban korijen možeš dodati u svježe salate. U narodnoj medicini koristi se i kao čaj od suhog korijena, posebno kod problema s mokraćnim putevima i probavom.
Jedino na šta treba obratiti pažnju jeste sok svježeg pastrnjaka, koji zbog furanokumarina može izazvati blagu iritaciju kože i osjetljivost na sunce. Zato nakon guljenja jednostavno operi ruke i izbjegavaj sunce neposredno poslije pripreme.
Pastrnjak je, u pravim količinama, bezbjedna, zdrava i višestruko korisna namirnica – tihi saveznik tvoje energije, srca i uma.
