Astronomi su otkrili neobičnu, odmetnutu planetu, nazvanu Cha 1107-7626, koja je između pet i deset puta masivnija od Jupitera – i koja, za razliku od većine poznatih planeta, ne kruži oko nijedne zvijezde. Ovaj usamljeni div pruža novi uvid u to kako nastaju svjetovi koji lutaju svemirom bez doma, piše Hina.
Naučnici su primijetili da se planeta nalazi u disku gasa i prašine, sličnom onome u kojem se formiraju mlade zvijezde. Dok se oblikuje, gutala je okolni materijal zapanjujućom brzinom – čak šest milijardi tona u sekundi, što je stopa rasta kakva se do sada viđala samo kod mladih zvijezda.
„Ovo je najintenzivnija epizoda akrecije ikad zabilježena kod objekta planetarne mase“, izjavio je Víctor Almendros-Abad iz Astronomskog opservatorijuma u Palermu, pri Nacionalnom institutu za astrofiziku u Italiji (INAF).
Takvi svjetovi nazivaju se odmetnuti egzoplaneti ili slobodno plutajući objekti planetarne mase (FFPMO). Za razliku od više od šest hiljada poznatih planeta koje kruže oko svojih zvijezda, ove planete nemaju matičnu zvijezdu. Još se raspravlja o tome da li nastaju poput zvijezda – kolapsom oblaka gasa – ili su izbačene iz sopstvenih sistema.
Prema istraživačima, Cha 1107-7626 je stara svega jedan do dva miliona godina, što znači da je tek u povoju po astronomskim mjerilima. Naučnici vjeruju da je u završnoj fazi formiranja, s jakim magnetnim poljima koja usmjeravaju gas i prašinu prema njenoj površini – fenomen koji je do sada viđen samo kod mladih zvijezda.
Planeta se nalazi u Mliječnom putu, na udaljenosti od oko 620 svjetlosnih godina, u sazviježđu Kameleon. Tim Almendros-Abada pratio je njeno ponašanje pomoću instrumenta XSHOOTER na ESO-ovom Vrlo velikom teleskopu (VLT) u Čileu, a spektakularan bljesak u junu 2025. ukazao je na ubrzano „usisavanje“ materijala.
Analize su otkrile tragove vodonika i složenih jedinjenja, među kojima su silikati, ugljovodonici i vodena para, što dodatno potvrđuje da se Cha 1107-7626 formira poput zvijezde – kolapsom materijala iz oblaka, a ne kao planeta izbačena iz sopstvenog sistema.
Kako se čini, svemir još ima načina da nas iznenadi – čak i planetama koje odluče da same sebi budu zvijezda.
